ارائه مدل رفتار شهروندی سازمانی معلمان مدارس دولتی ایران

محمد زارعان دولت ابادی; بدری شاه طالبی; رضا جعفری هرندی

ارائه مدل رفتار شهروندی سازمانی معلمان مدارس دولتی ایران

نویسندگان

محمد زارعان دولت ابادی دانشجوی رشته مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، ایران. نویسنده https://orcid.org/
بدری شاه طالبی دانشیار رشته مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، ایران نویسنده https://orcid.org/1111-1111-1111-1111
رضا جعفری هرندی استادیار رشته علوم تربیتی، دانشگاه قم، قم، ایران نویسنده https://orcid.org/

کلمات کلیدی:

رفتار شهروندی سازمانی, معلمان, مدارس دولتی

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل رفتار شهروندی سازمانی معلمان مدارس دولتی ایران انجام شد.روش ‌شناسی: مطالعه حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا کیفی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد بود. جامعه پژوهش خبرگان آموزش‌وپرورش ایران در سال 1399 بودند. حجم نمونه طبق اصل اشباع نظری 28 نفر برآورد که پس از بررسی ملاک‌های ورود به مطالعه با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد که روایی آن را روش مثلث‌سازی تایید و پایایی آن با روش ضریب توافق بین دو کدگذار 83/0 برآورد شد. داده‌ها پس از گردآوری با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد در نرم‌افزار MAXQDA نسخه 2020 تحلیل شدند.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که رفتار شهروندی سازمانی معلمان مدارس دولتی ایران دارای 178 مفهوم و 23 مقوله فرعی در 12 مقوله اصلی بود. در پدیده محوری رفتار شهروندی سازمانی معلمان، دو مقوله اصلی تغییرات راهبردی نظام آموزش‌وپرورش (با دو مقوله فرعی همگامی با تغییرات و تحولات جدید و رشد سجایای اخلاقی و روحیه ازخودگذشتگی) و نگرش‌های توسعه‌گرایانه سازمانی (با دو مقوله فرعی توسعه کنش‌های مشارکتی و برون‌دادهای توسعه‌ای نظام آموزشی کارآمد) به‌عنوان شرایط علی، سه مقوله اصلی ویژگی‌های رهبری سازمانی (با دو مقوله فرعی گرایش‌های نیک‌خواهانه رهبران و رفتارهای رهبری موثر و پویا)، ویژگی‌های فردی پیروان (با دو مقوله فرعی ارزش‌های آرمانی و هنجارهای رفتاری) و ویژگی‌های سازمانی (با دو مقوله فرعی فرهنگ سازمانی ارزش‌مدار و جو سازمانی شفقت‌محور) به‌عنوان شرایط زمینه‌ای، دو مقوله اصلی سرمایه جمعی (با دو مقوله فرعی سرمایه روانشناختی اجتماعی و فرهنگ عمومی) و تغییر ارزشی (با دو مقوله فرعی رشد ارزش‌های کثرت‌گرایی و رشد فرهنگی اجتماعی) به‌عنوان شرایط مداخله‌گر، سه مقوله اصلی راهبردهای سازمانی (با دو مقوله فرعی آموزش کارکنان و فرهنگ سازمانی محرک)، راهبردهای مدیریتی (با یک مقوله فرعی رهبری کارآمد) و راهبردهای اجتماع‌محور (با دو مقوله فرعی بازنمایی نقش فرهنگیان و توسعه فرهنگ عمومی) به‌عنوان راهبردها و دو مقوله اصلی فردی (با دو مقوله فرعی پیامد روانشناختی و توسعه عمل‌گرایی فردی) و سازمانی- اجتماعی (با دو مقوله فرعی سازمان فرابالنده و پویایی اجتماعی) به‌عنوان پیامدها شناسایی شدند. در نهایت، مدل پارادایمی رفتار شهروندی سازمانی معلمان مدارس دولتی ایران طراحی شد.بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر، برنامه‌ریزی برای بهبود رفتار شهروندی سازمانی معلمان مدارس دولتی ایران از طریق مفاهیم و مقوله‌های اصلی و فرعی ضروری است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

دانلود

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده

۱۴۰۱/۰۳/۳۱

شماره

دوره 7 شماره 2 (1400): پیاپی 7-2

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

زارعان دولت ابادی م.، شاه طالبی ب.، و جعفری هرندی ر. (2022). ارائه مدل رفتار شهروندی سازمانی معلمان مدارس دولتی ایران. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 7(2)، 190-202. https://www.jedusocio.com/index.php/se/article/view/232