شناسایی ابعاد و مولفه‌های تشکیل‌دهنده و عوامل اثرگذار بر کشف و حمایت استعدادهای دانش‌آموزان دوره متوسطه اول در مناطق محروم

چکیده

هدف: با توجه به اهمیت استعدادیابی در مدارس، هدف این پژوهش شناسایی ابعاد و مولفه‌های تشکیل‌دهنده و عوامل اثرگذار بر کشف و حمایت استعدادهای دانش‌آموزان دوره متوسطه اول در مناطق محروم بود. روش‌شناسی: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا کیفی بود. جامعه پژوهش اسناد استعدادیابی و خبرگان دانشگاهی و غیردانشگاهی در زمینه استعدادیابی شهر تهران در سال 1399 بودند که 15 سند استعدادیابی و 20 نفر از خبرگان طبق اصل اشباع نظری با روش نمونه‌گیری هدفمند به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش یادداشت‌برداری از اسناد و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان بود که روایی صوری و محتوایی آنها با نظر خبرگان تایید و پایایی آنها با روش ضریب توافق بین دو کدگذار 79/0 بدست آمد. در نهایت، داده‌ها با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که کشف و حمایت استعدادهای دانش‌آموزان دارای یک بعد استعدادیابی و حمایت از آن (با چهار مولفه جذب استعداد، کشف استعداد، توسعه و آموزش استعداد و حفظ و نگهداری استعداد) بود. همچنین، عوامل اثرگذار بر کشف و حمایت استعدادهای دانش‌آموزان دارای شش بعد عوامل ساختاری (با سه مولفه فرهنگ، آموزش و حمایت مدیر)، عوامل خانوادگی (با سه مولفه امکانات اقتصادی خانواده، تسهیلات فیزیکی و وضعیت تحصیلی و شغلی والدین)، عوامل اجتماعی (با دو مولفه ارتباطات و مسئولیت اجتماعی)، عوامل فردی (با چهار مولفه اعتمادبه‌نفس، اعتمادپذیری، ریسک‌پذیری و خوانگیزشی)، عوامل محیطی (با دو مولفه مدرسه و معلم) و عوامل زمینه‌ای (با دو مولفه سن دانش‌آموز و جنسیت دانش‌آموز) بود. بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به ابعاد و مولفه‌های تشکیل‌دهنده و عوامل اثرگذار بر کشف و حمایت استعدادهای دانش‌آموزان دوره متوسطه اول در مناطق محروم، مسئولان، مدیران و برنامه‌ریزان می‌توانند از آنها برای کشف و حمایت استعدادی دانش‌آموزان استفاده نمایند