ارائه مدل علّی سوگیری به مواد مخدر در دانش‌آموزان بر اساس افت تحصیلی و بیش‌فعالی و کاستی توجه با نقش میانجی‌گری لذت جویی

چکیده

هدف: با توجه به پایین‌آمدن سن اعتیاد و مشکلات فراوانی که مبتلایان به اعتیاد با آن مواجه هستند، پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل علّی سوگیری به مواد مخدر در دانش‌آموزان بر اساس افت تحصیلی و بیش‌فعالی و کاستی توجه با نقش میانجی‌گری احساس ناامیدی انجام شد.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه پژوهش کلیه دانش‌آموزان دوره اول و دوم متوسطه ناحیه یک شهر مشهد در سال تحصیلی 1400-1399 بودند که تعداد 310 نفر از آنها با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش حاضر، پرسشنامه‌های استعداد اعتیاد، افت تحصیلی، بیش‌فعالی و کاستی توجه و ناامیدی بودند که شاخص‌های روانسنجی آن در پژوهش‌های قبلی و این مطالعه تایید شد. داده‌ها با روش مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS نسخه 24 و AMOS نسخه 24 تحلیل شدند.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که مدل علّی سوگیری به مواد مخدر در دانش‌آموزان بر اساس افت تحصیلی و بیش‌فعالی و کاستی توجه با نقش میانجی‌گری احساس ناامیدی برازش مطلوبی داشت. همچنین، متغیر افت تحصیلی بر احساس ناامیدی و سوگیری به مواد مخدر، متغیر بیش‌فعالی و کاستی توجه بر احساس ناامیدی و متغیر احساس ناامیدی بر سوگیری به مواد مخدر تاثیر مستقیم و معنادار داشت (05/0P<)، اما متغیر بیش‌فعالی و کاستی توجه بر سوگیری به مواد مخدر تاثیر مستقیم و معنادار نداشت (05/0P>). علاوه بر آن، افت تحصیلی و بیش‌فعالی و کاستی توجه با میانجی‌گری احساس ناامیدی بر سوگیری به مواد مخدر تاثیر غیرمستقیم و معنادار داشت (05/0P<).نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از نقش موثر افت تحصیلی و بیش‌فعالی و کاستی توجه با میانجی‌گری احساس ناامیدی بر سوگیری به مواد مخدر بود. بنابراین، برنامه‌ریزان و متخصصان فعالیت‌های فرهنگی تربیتی نوجوانان برای کاهش سوگیری به مواد مخدر می‌توانند به‌دنبال طراحی و اجرای برنامه‌هایی برای کاهش افت تحصیلی، بیش‌فعالی و کاستی توجه و احساس ناامیدی باشند.