شناسایی ابعاد و مولفه‌های عملکرد آموزشی معلمان مبتنی بر اشتیاق شغلی و شایستگی حرفه‌ای مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد

چکیده

هدف: عملکرد آموزشی معلمان مبتنی بر اشتیاق شغلی و شایستگی حرفه‌ای می‌تواند نقش موثری در بهبود کیفیت نظام آموزشی داشته باشد. بنابراین، هدف این مطالعه شناسایی ابعاد و مولفه‌های عملکرد آموزشی معلمان مبتنی بر اشتیاق شغلی و شایستگی حرفه‌ای مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد بود. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا کیفی بود. جامعه مطالعه حاضر همه اساتید عضو هیأت‌علمی و مدیران و معلمان صاحب‌نظر و متخصص شهر تهران در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. نمونه آن 12 نفر بودند که طبق اصل اشباع نظری و با روش‌های نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود که روایی آن با روش مثلث‌سازی تایید و پایایی آن با روش ضریب توافق درون‌موضوعی بین دوکدگذار 815/0 محاسبه شد. داده‌های حاصل از اجرای مصاحبه با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد عملکرد آموزشی معلمان مبتنی بر اشتیاق شغلی و شایستگی حرفه‌ای مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد در بخش شرایط علّی دارای 45 مفهوم، 8 مقوله فرعی و 3 مقوله اصلی شایستگی‌های دانشی، شایستگی‌های مهارتی و شایستگی‌های نگرشی، در بخش شرایط زمینه‌ای دارای 27 مفهوم، 6 مقوله فرعی و 3 مقوله اصلی انرژی حرفه‌ای، فداکاری حرفه‌ای و شیفتگی حرفه‌ای، در بخش شرایط مداخله‌گر دارای 28 مفهوم، 7 مقوله فرعی و 3 مقوله اصلی سیاست‌های کلان سازمانی، فقدان بینش علمی و پژوهشی و جو مدرسه، در بخش مقوله محوری دارای 33 مفهوم، 5 مقوله فرعی و 1 مقوله اصلی عملکرد آموزشی معلمان، در بخش راهبردها دارای 25 مفهوم، 3 مقوله فرعی و 1 مقوله اصلی راهبردها و در بخش پیامدها دارای 28 مفهوم، 4 مقوله فرعی و 1 مقوله اصلی پیامدها بود. در انتها، الگوی پارادایمی عملکرد آموزشی معلمان مبتنی بر اشتیاق شغلی و شایستگی حرفه‌ای مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد طراحی شد. نتیجه گیری: با توجه به مفاهیم و مقوله‌های فرعی و اصلی شناسایی‌شده در پژوهش حاضر، متخصصان و برنامه‌ریزان سازمان آموزش‌وپرورش می‌توانند بر اساس آنها گام موثری در جهت بهبود عملکرد آموزشی معلمان مبتنی بر اشتیاق شغلی و شایستگی حرفه‌ای بردارند.