طراحی و اعتباریابی مدل مدرسه آینده مبتنی بر نقش هوش مصنوعی در مدارس ابتدایی

سیدحمزه میرقاسمی; کامبیز اسماعیل نیا شیروانی; طیبه تجری

نویسندگان

سیدحمزه میرقاسمی دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0004-7849-6306
کامبیز اسماعیل نیا شیروانی دانشیار، گروه مدیریت آموزشی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0001-6382-8874
طیبه تجری استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0000-7118-2292

کلمات کلیدی:

مدرسه آینده, هوش مصنوعی, مدارس ابتدایی

چکیده

هدف: هدف از این پژوهش، طراحی و اعتباریابی مدل مدرسه آینده مبتنی بر نقش هوش مصنوعی در مدارس ابتدایی بود. روش‌شناسی: این پژوهش از روش تحقیق کیفی استفاده کرده و در دو بخش طراحی و اعتباریابی اجرا شده است. در بخش طراحی، از روش داده‌بنیاد و نمونه‌گیری گلوله برفی برای انتخاب ۱۸ خبره در زمینه هوش مصنوعی و آموزش استفاده شد. در بخش اعتباریابی، ۲۰ خبره از اساتید دانشگاه و مدیران آموزش و پرورش استان گلستان با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها در بخش کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و در بخش اعتباریابی با روش دلفی طی سه مرحله انجام شد. یافته‌ها: مدل طراحی‌شده شامل ۱۲ طبقه اصلی و ۲۴ مقوله فرعی بود که در پنج محور اصلی طبقه‌بندی شدند: شرایط علی (آمادگی فرهنگی، زیرساخت‌ها و تعاملات خانواده‌محور با هوش مصنوعی)، شرایط زمینه‌ای (شبکه‌های مجازی و مراودات اجتماعی مبتنی بر هوش مصنوعی)، شرایط مداخله‌ای (چالش‌های فنی و نهادی)، راهبردها (ارزیابی مبتنی بر هوش مصنوعی و یادگیری خلاقانه)، و پیامدها (بهبود کیفیت و سرعت آموزش، افزایش عدالت آموزشی و انگیزش تحصیلی). نتایج نشان داد که هوش مصنوعی می‌تواند به بهبود قابل توجهی در کیفیت یادگیری و عدالت آموزشی منجر شود. نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر نشان داد که هوش مصنوعی پتانسیل بالایی برای ارتقای فرآیندهای آموزشی و ایجاد عدالت تحصیلی در مدارس ابتدایی دارد. با این حال، موفقیت اجرای این فناوری نیازمند فراهم‌سازی زیرساخت‌های مناسب، آماده‌سازی فرهنگی و مدیریتی است. این پژوهش به ارائه راهکارهایی برای مواجهه با چالش‌های نهادی و فنی در مسیر هوشمندسازی مدارس پرداخت.