بررسی تطبیقی ارزش‌شناسی و هستی‌شناسی نظام آموزش‌وپرورش دوره ابتدایی در کشورهای ایران و ژاپن

علیرضا سلمانی; ابوالفضل بختیاری; فهیمه انصاریان

نویسندگان

علیرضا سلمانی گروه علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3477-1351
ابوالفضل بختیاری گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-2751-4672
فهیمه انصاریان گروه علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0004-1395-7781

کلمات کلیدی:

ارزش‌شناسی, هستی‌شناسی, نظام آموزش‌وپرورش ابتدایی, ایران, ژاپن

چکیده

هدف: بررسی نظام‌های آموزش‌وپرورش کشورهای مختلف می‌تواند به طراحی برنامه‌های جهت بهبود کیفیت آن کمک نماید. در نتیجه، این مطالعه با هدف بررسی تطبیقی ارزش‌شناسی و هستی‌شناسی نظام آموزش‌وپرورش دوره ابتدایی در کشورهای ایران و ژاپن انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، توصیفی از نوع کیفی بود. جامعه پژوهش همه اسناد و متون چاپی و اینترنتی مرتبط با نظام آموزش‌وپرورش دوره ابتدایی کشورهای ایران و ژاپن و اساتید گروه‌های فلسفه آموزش‌وپرورش و برنامه‌درسی دانشگاه‌های آزاد اسلامی ایران و ژاپن بودند که همه اسناد و متون با روش نمونه‌گیری تمام‌شماری و 15 نفر از اساتید (10 ایرانی و 5 ژاپنی) طبق اصل اشباع نظری با روش نمونه‌گیری هدفمند به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل فیش‌بردازی از اسناد و متون و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با اساتید بود که روایی آنها با روش مثلث‌سازی تایید و پایایی آنها با روش ضریب توافق بین دو کدگذار 81/0 به‌دست آمد. در این پژوهش، تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش تحلیل محتوا در نرم‌افزار Atlas-ti انجام شد. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان داد که نظام آموزش‌وپرورش دوره ابتدایی در کشورهای ایران و ژاپن از نظر ارزش‌شناسی و هستی‌شناسی شباهت‌ها و تفاوت‌هایی وجود دارد. برای نمونه، در بخش ارزش‌شناسی در کشور ایران بر نظریه‌های دانشمندان، صیانت از ارزش‌های جامعه، اعتمادبه‌نفس، حراست از فرهنگ ملی جامعه، تضمین استقلال جامعه و حفظ و گسترش ارزش‌های اجتماعی و ملی به نسل بعد و در کشور ژاپن بر ارزش‌های اخلاقی، ملی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی و گشودن دشواری‌های اقتصادی و اجتماعی تاکید می‌شود. همچنین، در بخش هستی‌شناسی در کشور ایران بر وجود مطلق، تربیت نسلی موحد، مومن و معتقد به معاد و متعهد به مسئولیت‌ها و وظیفه‌ها در برابر خدا، خود، دیگران و طبیعت و در کشور ژاپن بر توسعه همه‌جانبه شخصیت و پرورش جسمی و ذهنی کودکان جهت دستیابی به عشق، عدالت و حقیقت‌جویی تاکید می‌شود. نتیجه‌گیری: نظام آموزشی اثربخش، نظامی است که با اهداف نهایی و نیازهای واقعی جامعه آتی هماهنگ باشد. بنابراین، ضروری است که نظام آموزش‌وپرورش دوره ابتدایی کشور ایران تغییرها در راستای توجه بیشتر به اهداف نهایی و نیازهای واقعی جامعه آتی داشته باشد.