بررسی نقش عوامل روانشناختی- فردی موثر بر احساس اثربخشی سیاسی بر اساس مدل‌های لوین، سیمن و دال (مورد مطالعه: شهروندان بالغ تهرانی)

چکیده

هدف: احساس اثربخشی سیاسی یکی از عوامل و پایه‌های اساسی برای مشارکت سیاسی شهروندان در جامعه می‌باشد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش عوامل روانشناختی- فردی موثر بر احساس اثربخشی سیاسی بر اساس مدل‌های لوین، سیمن و دال در شهروندان بالغ انجام شد.

روش‌شناسی: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه پژوهش همه شهروندان بالغ تهرانی در سال 1402 به تعداد 10030194 نفر بودند که حجم نمونه 504 نفر لحاظ شد و این تعداد با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش حاضر شامل فرم اطلاعات جمعیت‌شناختی و پرسشنامه محقق‌ساخته عوامل روانشناختی- فردی موثر بر احساس اثربخشی سیاسی بر اساس مدل‌های لوین، سیمن و دال (32 گویه) بود. داده‌های این پژوهش با روش‌های تحلیل عاملی اکتشافی و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS 27 و Smart PLS 3 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که تعداد 2 گویه به دلیل بار عاملی کمتر از 40/0 از پرسشنامه حذف و عوامل روانشناختی- فردی موثر بر احساس اثربخشی سیاسی بر اساس مدل‌های لوین، سیمن و دال شامل 6 عامل اثربخشی سیاسی، آگاهی سیاسی، اعتماد سیاسی، بی‌معنایی سیاسی، بی‌تفاوتی سیاسی و پایگاه اجتماعی- اقتصادی بود که میانگین واریانس استخراج‌شده همه آنها بالاتر از 50/0 و پایایی آلفای کرونباخ و ترکیبی همه آنها بالاتر از 70/0 به‌دست آمد. همچنین، نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که مدل عوامل روانشناختی- فردی موثر بر احساس اثربخشی سیاسی بر اساس مدل‌های لوین، سیمن و دال برازش مناسبی داشت و در این مدل، آگاهی سیاسی، اعتماد سیاسی، بی‌معنایی سیاسی، بی‌تفاوتی سیاسی و پایگاه اجتماعی- اقتصادی بر اثربخشی سیاسی اثر معناداری داشتند (05/0P<).

نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر و گزارش‌شده در بالا، برای افزایش احساس اثربخشی سیاسی شهروندان بالغ می‌تواند زمینه را برای بهبود آگاهی سیاسی، اعتماد سیاسی و پایگاه اجتماعی- اقتصادی و کاهش بی‌معنایی سیاسی و بی‌تفاوتی سیاسی آماده کرد.