بازنمایی مفاهیم عدد، اندازه و نسبت در شعر کیومرث منشی‌زاده و کاربرد آن در آموزش ریاضی

نویسندگان

  • براتعلی الهی دانشجوی دکتری تخصصی، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0003-5533-6943
  • ماندانا علیمی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران https://orcid.org/0000-0003-0262-3546
  • نسرین قدمگاهی ثانی گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد مشهد ، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0001-7453-6279

کلمات کلیدی:

کیومرث منشی‌زاده, شعر ریاضی, عدد, اندازه, نسبت, آموزش ریاضی, تحلیل مضمون

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین شیوه‌های بازنمایی مفاهیم عدد، اندازه و نسبت در شعر کیومرث منشی‌زاده و بررسی ظرفیت‌های این بازنمایی‌ها برای آموزش مفهومی و میان‌رشته‌ای ریاضی بود.

روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح توصیفی ـ تفسیری انجام شد. جامعه متنی شامل اشعار منتشرشده کیومرث منشی‌زاده بود که در آن‌ها مفاهیم عدد، کمیت، اندازه، مقیاس، نسبت، تناسب، برابری و مقایسه به‌صورت آشکار یا ضمنی حضور داشتند. نمونه‌گیری از متون به‌صورت هدفمند و مبتنی بر معیار انجام شد و ۹۸ واحد شعری برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. همچنین، ۲۰ نفر از متخصصان ادبیات فارسی، آموزش ریاضی و حوزه‌های میان‌رشته‌ای ساکن تهران با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق تحلیل اسنادی، سیاهه محقق‌ساخته تحلیل متن، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و یادداشت‌های میدانی گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شدند.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج ۳۵۲ ارجاع کدگذاری‌شده، ۵۰ کد اولیه، ۱۷ زیرمضمون و چهار مضمون اصلی منجر شد. مضامین اصلی شامل بازنمایی عدد به‌مثابه نشانه زبانی، نمادین و ساختاری؛ بازنمایی اندازه و سنجش‌پذیری تجربه؛ بازنمایی نسبت، تناسب و روابط میان کمیت‌ها؛ و ظرفیت‌های آموزشی پیوند شعر و ریاضی بودند. یافته‌ها نشان دادند که عدد در اشعار منشی‌زاده علاوه بر شمارش و ترتیب، برای بازنمایی وحدت، کثرت، فقدان و بی‌نهایت به کار رفته است. اندازه نیز برای بیان فاصله، زمان، شدت عاطفی و محدودیت سنجش تجربه انسانی استفاده شده و نسبت از طریق روابط جزء و کل، برابری، نابرابری و عدم تناسب بازنمایی شده است. ظرفیت آموزشی پیوند شعر و ریاضی پرتکرارترین مضمون بود.

نتیجه‌گیری: اشعار منشی‌زاده می‌توانند به‌عنوان منابعی میان‌رشته‌ای برای عینی‌سازی مفاهیم انتزاعی، طرح مسئله، تحلیل خطا، تقویت استدلال و افزایش مشارکت دانش‌آموزان در آموزش ریاضی به کار روند، مشروط بر آنکه معنای استعاری شعر از تعریف رسمی مفاهیم ریاضی متمایز و فعالیت‌ها با هدایت دقیق معلم اجرا شوند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ashlani, M. R. (2006). Dictionary of Satire Terms. Karvan.

Bahar, M. T. (1990). Stylistics (Vol. 3 volumes). Amir Kabir.

Dastgheib, A. (2012). Through the Window of Criticism: Collected Articles (Vol. Book 2). Khaneh-ye Ketab.

Dhaliwal, U., & Singh, S. (2025). Ethics and Curricular Competencies During a Three-Hour Poetry Workshop for Health Professionals. Indian Journal of Medical Ethics, 10(1), 48-53. https://doi.org/10.20529/ijme.2024.052

Dhungana, H. L. (2023). Journeying Towards Transformative Mathematics Teacher Through Critical Self-Reflection. Academic Journal of Mathematics Education, 6(1), 71-80. https://doi.org/10.3126/ajme.v6i1.63800

Embry, R. L. (2023). Poetry in the Science Classroom. The Hoosier Science Teacher, 46(1), 19-21. https://doi.org/10.14434/thst.v46i1.36475

Eroğlu, D. (2023). Pre-Service Teachers’ Imaginary Creative Approaches to Address Students’ Erroneous Understanding of Algebraic Expressions. Research on Education and Psychology, 7(Special Issue 2), 514-536. https://doi.org/10.54535/rep.1341980

Fotouhi Rudmajani, M. (2012). Stylistics: Theories, Approaches, and Methods. Sokhan.

Fynn, C. Z., & Ndlovu, B. N. (2024). The Effectiveness of Grade 3 Teachers’ Implementation of Poetry Through Play Pedagogies. South African Journal of Childhood Education, 14(1). https://doi.org/10.4102/sajce.v14i1.1368

Hashim, F., Nik Amirul Afiq Bin Nik, H., Aminudin, N. S. B., & Azhar, A. A. M. (2024). Examining Teacher and Student Beliefs in Poetry Education: A Systematic Review Within TESL Contexts. Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities (MJSSH), 9(10), e003074. https://doi.org/10.47405/mjssh.v9i10.3074

Hayuana, W., Chotimah, H., Ibrohim, I., Susilo, H., Damopolii, I., Susanti, E., Sasea, L. I., & Syahriridani, M. (2024). OKE STAR: Supporting the Success of Lesson Study in High School. Journal of Research in Instructional, 4(2), 526-536. https://doi.org/10.30862/jri.v4i2.411

Johar, R., Maisela, A., & Suhartati, S. (2023). Students’ Creative Thinking Skill Through Realistic Mathematics Education on Straight-Line Equation. Jurnal Elemen, 9(2), 334-350. https://doi.org/10.29408/jel.v9i2.7697

Lesser, L. M. (2025). Poetry Projects and Activities Help Make Students Well‐versed in Statistics. Teaching Statistics, 47(2), 139-149. https://doi.org/10.1111/test.12400

Li, X. (2024). The Strategy and Development of Basic Music Education From the Perspective of Aesthetic Education. Art and Performance Letters, 5(1). https://doi.org/10.23977/artpl.2024.050106

Love, T. S., Napoli, M., & Lee, D. (2023). Examining Pre‐service Elementary Educators' Perceptions of Teaching Science When Integrated With Poetry. School Science and Mathematics, 123(2), 42-53. https://doi.org/10.1111/ssm.12569

Ma, G., Zhu, J., Shi, W., Cui, Y., Shen, J., Li, Z., & Liang, Y. (2025). EduEval: A Hierarchical Cognitive Benchmark for Evaluating Large Language Models in Chinese Education. https://doi.org/10.48550/arxiv.2512.00290

Machimana, P. N. N., & Genis, G. (2024). Centering Indigenous Knowledge Through Multimodal Approaches in English First Additional Language Learning. Apples - Journal of Applied Language Studies, 1-20. https://doi.org/10.47862/apples.126131

Makaryk, I. R. (2014). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Agah.

Monshizadeh, K. (1991). Redder Than White: A Poetry Collection. Author.

Moqaddam, A. J. (1978). What Is Satire? Amir.

Novelti, Syandri, G., & Kristiawan, M. (2024). An Instructional Model Text Mapping With Poetry Text Description. Humanities and Social Sciences Letters, 12(2), 365-382. https://doi.org/10.18488/73.v12i2.3740

Rashidi Gamin, K., Esfandiyarpour, H., & Yousefi Pour, P. (2022). A Reflection on the Thoughts and Beliefs of the Mathematical Poet Kiyumars Monshizadeh. Journal of Iranian Studies(41), 246-271. https://doi.org/10.22103/jis.2022.18216.2218

Salahi, O. (2004). Selected Satirical Poems. Morvarid.

Super, L., Zhang, L., Chhina, N., Athwal, E., & Singh, S. (2025). Exploring Scientific Complexity With Authenticity and Inclusion: New Curricula and Assessment Materials for Phytobiome STEAM Kits. Journal of Natural Resources and Life Sciences Education, 54(2). https://doi.org/10.1002/nse2.70022

Wen-Chia, C. (2026). Toward Equity-Centered Teaching Practice in Singapore: The Role of Reflection. Teachers College Record the Voice of Scholarship in Education, 128(4), 3-28. https://doi.org/10.1177/01614681261454025

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

الهی ب., علیمی م., & قدمگاهی ثانی ن. . (1406). بازنمایی مفاهیم عدد، اندازه و نسبت در شعر کیومرث منشی‌زاده و کاربرد آن در آموزش ریاضی. جامعه شناسی آموزش و پرورش, 1-21. https://www.jedusocio.com/index.php/se/article/view/805