تبیین جامعه‌شناختی هویت اجتماعی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شرق گلستان
کلمات کلیدی:
هویت اجتماعی, اعتقادات مذهبی, عملکرد آموزشی خانواده, محتوای آموزش مدارس, رسانه‌های گروهی, شبکه‌های اجتماعی و جهانیشدنچکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین جامعه‌شناختی هویت اجتماعی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شرق استان گلستان بر اساس اعتقادات مذهبی، عملکرد آموزشی خانواده، محتوای آموزش مدارس، رسانه‌های گروهی، شبکه‌های اجتماعی، جهانی‌شدن، مهاجرت و تحرک اجتماعی و پایگاه اقتصادی–اجتماعی انجام شد.
روش‌شناسی: این پژوهش از نظر رویکرد کمی، از نظر روش توصیفی–پیمایشی و مقطعی و از نظر هدف کاربردی بود. جامعه آماری شامل 32326 دانش‌آموز مقطع متوسطه دوم در شهرستان‌های آزادشهر، رامیان، علی‌آباد کتول، گنبدکاووس، مینودشت، گالیکش، کلاله و مراوه‌تپه بود. بر اساس جدول کرجسی و مورگان، 384 دانش‌آموز به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ای شامل سنجش هویت اجتماعی و متغیرهای مستقل پژوهش بود. روایی ابزار با استفاده از بررسی صوری و محتوایی صاحب‌نظران و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ ارزیابی شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 24 و آزمون‌های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج همبستگی نشان داد عملکرد آموزشی خانواده با هویت اجتماعی رابطه مثبت و معناداری داشت (r=0.53, p<0.001). همچنین محتوای آموزش مدارس (r=0.49, p<0.001)، اعتقادات مذهبی (r=0.46, p<0.001)، پایگاه اقتصادی–اجتماعی (r=0.38, p<0.001) و رسانه‌های گروهی (r=0.21, p<0.001) با هویت اجتماعی رابطه مثبت داشتند، درحالی‌که جهانی‌شدن (r=-0.24, p<0.001)، شبکه‌های اجتماعی (r=-0.18, p<0.001) و مهاجرت و تحرک اجتماعی (r=-0.16, p=0.002) دارای رابطه منفی بودند. مدل رگرسیون چندگانه معنادار بود (F(8,375)=48.77, p<0.001) و 51 درصد از واریانس هویت اجتماعی را تبیین کرد. عملکرد آموزشی خانواده (β=0.25)، محتوای آموزش مدارس (β=0.21)، اعتقادات مذهبی (β=0.19) و پایگاه اقتصادی–اجتماعی (β=0.15) مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های مثبت بودند، درحالی‌که جهانی‌شدن (β=-0.14) و شبکه‌های اجتماعی (β=-0.11) اثر منفی معناداری داشتند.
نتیجه‌گیری: هویت اجتماعی دانش‌آموزان پدیده‌ای چندبعدی و حاصل تعامل همزمان خانواده، مدرسه، باورهای مذهبی، وضعیت اقتصادی–اجتماعی و نیروهای رسانه‌ای و جهانی است و تقویت نقش خانواده و مدرسه همراه با ارتقای سواد رسانه‌ای می‌تواند در تحکیم تعلق و انسجام اجتماعی دانش‌آموزان مؤثر باشد.
دانلودها
مراجع
Arizqi, A. (2023). The Role of the Family in the Formation of Children's Social Identity: A Sociological. https://doi.org/10.31219/osf.io/27zhp
Faizah, S. N. (2023). The Role of the Family in Forming Children's Social Identity Family Sociological Perspective. https://doi.org/10.31219/osf.io/2vpgx
Hashemian, M., Aflaksir, A., Goudarzi, M. A., & Rahimi, C. (2023). A Structural Model of Body Image Attitude Based on Successful Identity Status with the Mediating Role of Socio-Cultural Attitude Toward Appearance and Self-Acceptance. https://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_id=1486&sid=1&slc_lang=en
Hassan, R., & Kamali, M. (2025). Lifestyle transformation in Middle Eastern societies: Tradition, modernity, and identity. Current Sociology, 73(1), 45-62.
Jahanshahi, R., Haghighatian, M., & Bahian, S. (2024). Sociologically Investigating the Impact of Cultural Factors on the National Identity Reproduction in Students. Sociology of Education, 10(1), 183-192. https://doi.org/10.61838/kman.soe.838
Juang, L. P., Schwarzenthal, M., & Schachner, M. K. (2024). Heritage culture and national identity trajectories: Relations to classroom cultural diversity climate and socioemotional adjustment for adolescents of immigrant descent. Zeitschrift Für Erziehungswissenschaft, 27(1), 63-87. https://doi.org/10.1007/s11618-023-01204-5
Khodami, A., & Raseki Ronizi, M. (2023). A sociological study of the factors affecting social identity (a case study of male students in the third grade of the first secondary school in Shiraz). Ma'refat Farhangi Ejtemaei, 14(2).
Kovalenko, I., Meliakova, Y., & Kalnytskyi, E. (2024). Digital Nomadism as a New Mode of Identity: Experience of Philosophical Understanding. The Bulletin of Yaroslav Mudryi National Law University Series Philosophy Philosophies of Law Political Science Sociology, 2(61). https://doi.org/10.21564/2663-5704.61.304563
Mirfardi, A., Kazemi, A., & Valinezhad, A. (2022). National identity, ethnicity and social capital in Iran: The case of college students. Comparative Sociology, 21(6), 751-777. https://doi.org/10.1163/15691330-bja10067
Nadernejad, G., Fallahi, M. H., & Alizadeh, A. (2022). Examining and analyzing how identity is represented in the collection of Persian language teaching books; based on Van Leeuwen's theory (2008). Political Sociology of Iran, 27, 8452-8433. https://civilica.com/doc/1552319/
Ng'eno, G. (2023). National Identity and Cohesion in Kenya: A Socio-Political Discourse. EJCM. https://doi.org/10.47672/ejcm.1659
Nosrati, M., & Rezaei, A. (2022). Sociological Analysis of the Relationship Between Four Dimensions of Ethnic Identity and Consumer Behavior (Case Study: Lurs in Lorestan Province). Iranian Social Development Studies Quarterly, 14(2), 95-110. https://www.sid.ir/paper/1064044/en
Rosenberg, H., Blondheim, M., & Sabag-Ben Porat, C. (2025). Who in the World Is Generation Z? The Rise of Mobile Natives and Their Socio-Technological Identity. Societies, 15(11), 314. https://doi.org/10.3390/soc15110314
Tajbakhsh, G., & Goudarzi, F. (2022). Providing the Structural Equation Model of the Effect of Virtual Social Networks on the Identity of the Youth of West Azerbaijan Province. Communication Research, 29(110), 131-157. https://doi.org/10.22082/cr.2022.553460.2345
Tajeddin, Z., Alemi, M., & Maleknia, Z. (2023). Torn Between Socio-Political Mandates and Professional Identity: Teachers’ Collaborative Reflection on Their Identity Tensions. Language Teaching Research. https://doi.org/10.1177/13621688231213602
Tanhaye Reshvanloo, F., Rajabi Joghortain, M., & Samadieh, H. (2024). Canonical Analysis of the Relations between Identity Styles and Self Handicapping in High School Students. Sociology of Education, 10(1), 236-245. https://doi.org/10.61838/kman.soe.838
Tavani, M., Karamollahi, N., & Mohammadi. (2022). A Sociological Analysis of Identity and Users in the Social Networks Telegram and Instagram: A Study of Third-Year High School Students in Shiraz. Geography and Regional Planning, 12(48), 432-447.
Xia, X.-Q. (2025). Effects of Socioeconomic Status on Online Prosocial Behavior: The Mediating Role of Social Self-Efficacy and the Moderating Role of Moral Identity. International Journal of Education and Humanities, 18(2), 50-56. https://doi.org/10.54097/mvnxzg31
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Forouzan Mirdar (Author); Rahmatollah Amir Ahmadi; Mohammad Reza Naeimi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
