اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر مؤلفه‌های قدرت و آزادی زبان و ادبیات عربی بر تقویت هویت ملی و تفکر انتقادی با راهبرد تدریس بارش مغزی

نویسندگان

    ریاض محمدعبیدالکصیرات دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
    داوود طهماسب زاده * استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران [email protected]
    علی ایمانزاده دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه تبریز,تبریز، ایران

کلمات کلیدی:

قدرت و آزادی, راهبرد طوفان فکری, هویت ملی, تفکر انتقادی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر مؤلفه‌های قدرت و آزادی در زبان و ادبیات عربی با راهبرد تدریس بارش مغزی بر تقویت هویت ملی و تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه نهم شهر بغداد بود.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پایه نهم مدارس شهر بغداد، عراق بود که از میان آنان 60 دانش‌آموز با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هر یک 30 نفر، جای‌گذاری شدند. گروه آزمایش طی 8 جلسه 60 دقیقه‌ای، هفته‌ای یک جلسه، برنامه آموزشی مبتنی بر مفاهیم قدرت و آزادی را در بستر زبان و ادبیات عربی و با استفاده از بارش مغزی، بحث گروهی، مطالعه موردی، نقش‌آفرینی و شبیه‌سازی دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل آموزش معمول را ادامه داد. ابزارها شامل پرسشنامه 25 گویه‌ای هویت ملی و آزمون 34 گویه‌ای مهارت‌های تفکر انتقادی کالیفرنیا بود. داده‌ها با استفاده از SPSS نسخه 26 و تحلیل کوواریانس در سطح معناداری 0.05 تحلیل شدند.

یافته‌ها: پس از کنترل اثر نمرات پیش‌آزمون، تحلیل کوواریانس نشان داد اثر گروه بر هویت ملی معنادار بود (F(1,57) = 86.02، p < 0.001، η² = 0.601). همچنین، اثر گروه بر تفکر انتقادی نیز معنادار به دست آمد (F(1,57) = 59.11، p < 0.001، η² = 0.509). بنابراین، برنامه آموزشی موجب افزایش معنادار هویت ملی و تفکر انتقادی دانش‌آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد.

نتیجه‌گیری: برنامه آموزشی مبتنی بر مؤلفه‌های قدرت و آزادی با راهبرد بارش مغزی می‌تواند به‌عنوان رویکردی مشارکتی و مؤثر در آموزش زبان و ادبیات عربی برای تقویت هم‌زمان هویت ملی و تفکر انتقادی دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abdollahi, M., Kargar, M., Mohammadi, S. M., & Behrouzi, M. (2026). Designing a Curriculum Model Based on Critical Thinking Education in Elementary School. Education, Training and Sustainable Development, 4(4), 1-18. https://journaltesd.com/index.php/tesd/article/view/347

Ahmadvand Kahrizi, A., Ahmadi, P., & Akhavan Tafti, M. (2025). The Effect of Flipped Learning on Students' Critical Thinking in the Thinking and Research Course. Quarterly Journal of Education, 41(3), 221-238.

Amin Doost, N., Amin Doost, G., Zarei, M., & Zarei, S. (2023). Examining the brainstorming method approach for improving students' learning performance, motivation, creativity, and teacher-student interaction. The 3rd National Conference on Applied Ideas in Educational Sciences, Psychology, and Cultural Studies ADD - Bushehr. https://civilica.com/doc/1940269

Amjad, A. I., Tabbasam, U., & Abbas, N. (2022). The Effect of Brain-Based Learning on Students' Self-Efficacy to Learn and Perform Mathematics: Implication of Neuroscience into School Psychology. Pakistan Languages and Humanities Review, 6(3), 683-695. https://doi.org/10.47205/plhr.2022(6-III)60

Chang, S. H., Chen, D. F., Sie, J. T., Chen, K. J., Liao, Z. W., Chen, T. L., & Cheng, Y. C. (2025). Alienation and Life Satisfaction: Mediation Effects of Social Identity and Hope Among University Students. International Journal of Mental Health Promotion, 27(12), 1907-1927. https://doi.org/10.32604/ijmhp.2025.068264

Duhairish, R. J. K., & Abdulrahman, A. A. (2025). The Effectiveness of Using Social Media Platforms in Strengthening National Identity Among Students of the University of Dhi Qar. LARK JOURNAL FOR PHILOSOPHY, LINGUISTICS AND SOCIAL SCIENCES, 17(2), 461-486. https://doi.org/10.31185/lark.4239

Fatehi Sineh Sar, S. M., Nokhostin Goldoust, A., & Taklavi, S. (2023). Comparison of the effectiveness of brainstorming and TRIZ training on academic engagement and academic buoyancy in students. Scientific Quarterly of Education and Evaluation, 16(4), 81-101. https://journals.iau.ir/article_706822.html

Gharaibeh, M. (2025). Examining the Level of Executive Functions in the Arabic Language Among Third-Grade Students With Typical Literacy Development and Dyslexia. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-7786621/v1

Hashempour, M. H., Gharibi, H., & Rahmani, S. (2025). The Effectiveness of De Bono's Six Thinking Hats Program on Moral Judgment and Critical Thinking among Children Aged 12–15 Years. Journal of Research and Innovation in Education and Development, 5(1), 1-14. https://doi.org/10.61838/kman.soe.842

Heydarpour, S., Seydkhani, S., Faryadizadeh, M., & Heydarpour, Z. (2025). The Role of Artificial Intelligence in Teaching Soft Skills and Critical Thinking. First International Conference on Artificial Intelligence in Education, Psychology, Educational Sciences, and Religious, Cultural, Social, and Management Studies in the Third Millennium, Bushehr.

Hidayanti, W. I., Rochintaniawati, D., & Agustin, R. R. (2018). The Effect of Brainstorming on Students’ Creative Thinking Skill in Learning Nutrition. Journal of Science Learning, 1(2), 44-48. https://doi.org/10.17509/jsl.v1i2.8738

Karabi, S., Ghazaei, M., Hedavand Mirzaei, M., & Derakhshan, N. (2025). Investigating the Effect of the Brainstorming Method on Enhancing Students' Group Interactions and Synergy. First International Conference on Modern Achievements in Educational Systems, Education, Psychology, Skill Training, and Skill-Based Education in the Third Millennium, Bushehr.

Masoumifard, M. (2021). Comparison of the Effect of Two Teaching Methods (Brainstorming and Group Discussion) by E-Learning Method on the Rate of Learning and Interest in Group Work in Social Studies Course for Third Grade Students in Tehran. Iranian Journal of Educational Sociology, 4(4), 10-18. https://doi.org/10.52547/ijes.4.4.10

Mohamed, S. (2025). Designing a Scenario-Based Learning Framework for a University-Level Arabic Language Course. Language Learning in Higher Education, 15(1), 191-220. https://doi.org/10.1515/cercles-2024-0095

Mohammadi Ghal'e Zanjiri, S., & Morovati Pour, N. (2025). The function of the educational system in preserving or weakening students' cultural identity. First International Conference on Golden Experiences and Lasting Research of Teachers, Khorramabad.

Nosrati, S. (2018). The effectiveness of brainstorming method to increase students’ mathematical learning. Ormazd Research Journal, 46(2).

Nosrati, S. (2019). The Effectiveness of the Brainstorming Method for Increasing Students' Mathematics Learning. Hormozd Educational-Research Quarterly(46), 6-28.

Panit, N. M. (2025). Can Critical Thinking and AI Work Together? Observations of Science, Mathematics, and Language Instructors. Environment and Social Psychology, 9(11). https://doi.org/10.59429/esp.v9i11.3141

Qahas, F. M. (2025). The Impact of Educational Technology on Kindergarten Children with Learning Disabilities: An Analytical Study. Al-Qirtas Journal, 8(27).

Shafiei, H., & Iranizadeh, H. (2025). The Effectiveness of Flipped Learning Instruction on Critical Thinking and Academic Engagement among Students in Experimental Science. Educational Psychology Studies, 22(58), 133-154.

Taherkhani, R., & Gholizadeh, M. (2024). A Meta-Synthesis Study on the Effect of Critical Thinking on Improving Language Skills. Forum for Linguistic Studies, 5(3). https://doi.org/10.59400/fls.v5i3.1687

Tsai, M. N., Liao, Y. F., Chang, Y. L., & Chen, H. C. (2020). A brainstorming flipped classroom approach for improving students' learning performance, motivation, teacher-student interaction and creativity in a civics education class. Thinking Skills and Creativity, 38, 100747. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2020.100747

Yang, J., & Seyed Alitabar, S. H. (2024). The Effects of School Size on Student Participation and Sense of Community [Research Article]. Iranian Journal of Educational Sociology, 7(1), 205-211. https://doi.org/10.61838/kman.soe.842

Yusuf, A. (2025). The Digital Divide and Its Relationship with Educational Technology Competencies among Practicum Students in Faculties of Education. Journal of Kufa Studies Center, 1(75), 195-222. https://doi.org/10.36322/jksc.175(B).18670

Авшенюк, Н., Lutsenko, O., Svyrydiuk, T., & Seminikhyna, N. (2024). Empowering Language Learners’ Critical Thinking: Evaluating ChatGPT’s Role in English Course Implementation. https://doi.org/10.31235/osf.io/fh6v8

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۶/۰۶/۰۱

ارسال

۱۴۰۵/۰۳/۲۰

بازنگری

۱۴۰۵/۰۶/۱۱

پذیرش

۱۴۰۵/۰۶/۱۸

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

محمدعبیدالکصیرات ر.، طهماسب زاده د.، و ایمانزاده ع. . (1406). اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر مؤلفه‌های قدرت و آزادی زبان و ادبیات عربی بر تقویت هویت ملی و تفکر انتقادی با راهبرد تدریس بارش مغزی. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 1-18. https://www.jedusocio.com/index.php/se/article/view/842