ارائه مدلی برای انطباق دانشگاه آزاد اسلامی با دانشگاه‌های آینده: مطالعه‌ای کیفی در دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان کرمانشاه

نویسندگان

  • زینب رضایی‌حر گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0002-8176-6675
  • فرامرز ملکیان گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران https://orcid.org/0000-0002-7431-0090
  • سعید علیزاده گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-0875-5876
  • رضا سورانی یانچشمه گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0001-8787-3610

کلمات کلیدی:

دانشگاه‌ آینده, آموزش عالی, نظریه داده‌بنیاد, تحول دانشگاهی, دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، ارائه مدلی بومی و جامع برای انطباق دانشگاه آزاد اسلامی با الزامات و ویژگی‌های دانشگاه‌های آینده با تمرکز بر دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان کرمانشاه بود.

روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با روش نظریه داده‌بنیاد مبتنی بر الگوی نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام شد. جامعه پژوهش را اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان کرمانشاه تشکیل دادند که با نمونه‌گیری نظری و تکنیک گلوله‌برفی انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه پانزدهم حاصل شد و برای اطمینان از کفایت داده‌ها دو مصاحبه دیگر انجام گرفت و در مجموع 17 نفر مشارکت کردند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2020 و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. پایایی کدگذاری نیز با روش توافق درون‌موضوعی بررسی و ضریب توافق 76.70 درصد به دست آمد.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها ابتدا به استخراج بیش از 700 کد باز و پس از بازبینی به 378 کد باز و 30 کد محوری منجر شد. مقوله محوری «تحول دانشگاه آزاد اسلامی به دانشگاه پیشرو آینده» شناسایی گردید. شرایط علّی شامل الزامات راهبردی و اسناد بالادستی، تحولات فناورانه و گذار به نسل‌های جدید دانشگاه، چالش‌های ساختاری، محتوایی و فرهنگی و ناکارآمدی نظام‌های آموزشی، پژوهشی و ارزشیابی بود. شرایط زمینه‌ای، محیط‌های کلان سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، نیازهای جامعه و بازار کار، ظرفیت‌های درونی دانشگاه و تحولات جهانی آموزش عالی را دربر گرفت و عوامل سیاسی و حاکمیتی، فرهنگی ـ اجتماعی، اقتصادی، فناورانه و رقابتی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. راهبردهای اصلی شامل تحول بنیادین در حکمرانی، ساختار و مدیریت؛ تحول یکپارچه در آموزش، پژوهش و یادگیری؛ و تحول منابع انسانی، فرهنگ و مشارکت‌سازی بود. پیامدهای مدل نیز تجدید حیات دانشگاه آزاد اسلامی، بین‌المللی‌شدن پایدار، ارتقای کیفیت، تجاری‌سازی پژوهش و تولید ثروت را شامل شد.

نتیجه‌گیری: انطباق دانشگاه آزاد اسلامی با دانشگاه‌های آینده مستلزم تحولی چندبعدی و نظام‌مند است و نمی‌توان آن را صرفاً به توسعه فناوری تقلیل داد. تحقق دانشگاه پیشرو آینده نیازمند گذار هم‌زمان از ساختارهای متمرکز، مدرک‌محور، کمیت‌گرا و شهریه‌محور به دانشگاهی چابک، آینده‌نگر، مهارت‌محور، فناورانه، کارآفرین، جامعه‌محور و کیفیت‌گرا است. 

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abad-Segura, E., González-Zamar, M. D., Infante-Moro, J. C., & Ruipérez García, G. (2020). Sustainable management of digital transformation in higher education: Global research trends. Sustainability, 12, 2107. https://doi.org/10.3390/su12052107

Babkin, A., Batukova, L., Bagdasaryan, L., Mikhailov, P., & Karimov, D. (2024). The concept of a university's scientific and educational mechanism with elements of Industry 5.0 E3s Web of Conferences, https://doi.org/10.1051/e3sconf/202453105023

Bakhshaei, N., Bagherzadeh, M. R., Gholipourkanani, Y., & Dalvi, M. R. (2023). Fifth generation university data-based model in Islamic Azad University. International Journal of Knowledge Processing Studies, 4(1), 79-90.

Bates, T. (2024). Teaching the skills needed for the future. In Creating the university of the future: A global view on future skills and future higher education (pp. 123-138). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-658-42948-5_6

Carayannis, E. G., & Morawska-Jancelewicz, J. (2022). The futures of Europe: Society 5.0 and Industry 5.0 as driving forces of future universities. Journal of the Knowledge Economy, 13(4), 3445-3471. https://doi.org/10.1007/s13132-021-00854-2

Ehlers, U. D. (2020). Future skills: The future of learning and higher education. Springer. https://nextskills.org/wp-content/uploads/2020/03/Future-Skills-The-Future-of-learning-and-higher-education.pdf

Eskinat, A., & Teker, S. (2023). University 5.0 is a fact or dream 47th PORTUGAL International Conference on Education, Social Sciences, Humanities & Business Management (ESSHBM-23), Lisbon, Portugal.

Hafezi, R., Ghaboulian Zare, S., Rosa Taghikhah, F., & Roshani, S. (2024). How universities study the future: A critical view. Futures, 163, 103439. https://doi.org/10.1016/j.futures.2024.103439

Jorgensen, T. M., & Claeys-Kulik, A. L. (2021). Pathways to the future: A follow-up to Universities without walls—A vision for 2030. https://eua.eu/resources/publications/983:pathways-to-the-future.html

Khaldi, A., Bouzidi, R., & Nader, F. (2023). Gamification of e-learning in higher education: A systematic literature review. Smart Learning Environments, 10(1), 10. https://doi.org/10.1186/s40561-023-00227-z

Mamitkhanovna, Z., & Mirzaevna, M. (2025). Trends and innovations in global education systems. International Multidisciplinary Journal of Research and Development, 12(2), 199-202.

Marshall, S., Blaj-Ward, L., Dreamson, N., Nyanjom, J., & Bertuol, M. T. (2024). The reshaping of higher education: Technological impacts, pedagogical change, and future projections. Higher Education Research & Development, 43(3), 521-541. https://doi.org/10.1080/07294360.2024.2329393

Mohammadpour, S., Salarzehi, H., Vazifeh, Z., & Kamalian, A. R. (2022). Designing a strategic entrepreneurial university model using a futures studies approach in higher education. Public Management Research, 15(56), 75-102.

Pedrosa, R. H. L. (2020). Technological innovation and the third mission of universities. In Higher education in Latin America and the challenges of the 21st century (Vol. 162, pp. 109-152). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-44263-7_8

Salmi, J. (2020). New challenges for tertiary education in the twenty-first century. In Higher education in Latin America and the challenges of the 21st century (Vol. 162, pp. 19-30). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-44263-7_2

Shumilova, I. (2024). The guidance culture in the context of building Society 5.0. Humanities Studios: Pedagogy, Psychology, Philosophy, 15(2), 189-196. https://doi.org/10.31548/hspedagog15(2).2024.189-196

Stark, W. (2024). Future universities as activating resonance spaces: New roles in society—Innovative approaches. In Creating the university of the future: A global view on future skills and future higher education (pp. 139-159). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-658-42948-5_7

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

رضایی‌حر ز. ., ملکیان ف., علیزاده س. ., & سورانی یانچشمه ر. . (1405). ارائه مدلی برای انطباق دانشگاه آزاد اسلامی با دانشگاه‌های آینده: مطالعه‌ای کیفی در دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان کرمانشاه. جامعه شناسی آموزش و پرورش, 1-23. https://www.jedusocio.com/index.php/se/article/view/869