A Comparative Study of the Dimensions of Philosophy of Education through the Approaches of Post-Structuralist and Critical Pedagogy Schools in the Education System
Keywords:
To overcome contemporary educational crises, pedagogical policies require a dialectical integration of both paradigms, utilizing post-structuralism’s analytical tools to unmask hidden power dynamics while simultaneously embracing critical pedagogy’s emancipatory agency to cultivate active, transformative citizensAbstract
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی ابعاد بنیادین فلسفه تعلیم و تربیت شامل معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و ارزش‌شناسی از منظر مکاتب پساساختارگرا و تعلیم و تربیت انتقادی به منظور استخراج دلالت‌های تربیتی برای نظام‌های آموزشی معاصر انجام شد.
روش‌شناسی: این مطالعه بنیادی و کیفی با بهره‌گیری از روش سنتزپژوهی (فراترکیب) و تحلیل مضمون انجام پذیرفت. جامعه آماری مشتمل بر اسناد علمی پایگاه‌های معتبر داخلی (بازه زمانی 1391-1404) و خارجی (بازه زمانی 2003-2025) بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و اعمال معیارهای ورود و خروج مبتنی بر چک‌لیست 27موردی پریزما، تعداد N=18مقاله کیفیت‌سنجی و انتخاب گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MaxQDA در قالب کدگذاری نظری، تلفیق با الگوی چهارمرحله‌ای برودی و استنتاج دلالت‌ها از طریق قیاس عملی فرانکنا صورت گرفت. ضریب توافق ارزیابان بر اساس کاپای کوهن معادل κ=0.56محاسبه شد.
یافته‌ها: تحلیل مقایسه‌ای نشان داد اگرچه هر دو مکتب قطعیت‌گرایی، جوهرگرایی و ارزش‌های مطلق مدرنیته را نفی می‌کنند، اما مسیرهای متفاوتی دارند. در معرفت‌شناسی، پساساختارگرایی دانش را محصول شبکه‌های زبانی و قدرت می‌داند، حال آنکه پداگوژی انتقادی آن را ابزار آگاهی و رهایی می‌شمارد. در هستی‌شناسی، سیالیت نشانه‌ها در برابر برساخت تاریخی-اجتماعی واقعیت قرار می‌گیرد. تفاوت کانونی در انسان‌شناسی آشکار شد؛ جایی که پساساختارگرایی با اعلام مرگ سوژه، انسان را محصول گفتمان می‌داند، اما رویکرد انتقادی بر عاملیت، کنشگری و اراده آزاد یادگیرنده پافشاری می‌کند. در بعد ارزش‌شناسی نیز، تمایل پساساختارگرایی به واسازی مداوم با تعهد هنجاری رویکرد انتقادی به عدالت اجتماعی و دموکراسی متمایز می‌گردد.
Downloads
References
Arnøy, J. (2023). Non‐formal Peace Education Founded on European Youth Work: A Practitioner's Critical Reflection. Peace & Change, 48(4), 281-297. https://doi.org/10.1111/pech.12630
Banda, J. H. (2025). A critical analysis of pedagogical strategies for fostering ethical decision-making, integrity, and social responsibility in Generation Z: addressing the impact of modern societal challenges on moral development. Journal of Trends in Arts and Humanities, 2(1), 15-25. https://doi.org/10.61784/jtah3035
Bierdz, B. (2024). Crip (Non)Pedagogies: Complementing and Mutating Anti-Oppressive Pedagogies. Journal of Disability Studies in Education, 4(2), 178-203. https://doi.org/10.1163/25888803-bja10030
Bierdz, B. (2025). The Educative as Violence: Anti‐Educational Impossibilities/Possibilities. Educational Theory. https://doi.org/10.1111/edth.70050
Choi, A., D'Ignazio, C., Foucault Welles, B., & Parker, A. G. (2023). Social Media as a Critical Pedagogical Tool: Examining the Relationship between Youths' Online Sociopolitical Engagements and Their Critical Consciousness. https://doi.org/10.1145/3544548.3580823
Darder, A., Hernandez, K., Lam, K. D., & Baltodano, M. (2023). Critical Pedagogy: An Introduction. In The Critical Pedagogy Reader (pp. 1-30). Routledge.
Fadli, M. R. (2024). Digital Pedagogy Philosophy: Building Critical Awareness of the Role of Technology in Education. Jurnal Filsafat, 34(2), 307-334.
Higgins, L. (2024). Thinking Community Music. https://doi.org/10.1093/9780190247027.001.0001
Jain, R. (2025). (Re)imagining “English Learners” as Transnational, Translingual, and Transracial English Speakers: Insights From a Single Subject Case Study at a Superdiverse Community College. Journal of Multilingual Theories and Practices. https://doi.org/10.3138/jmtp-5-rashi
Johnston, J. L., Hart, N., & Manca, A. (2022). The Philosophy of Education: Freire’s Critical Pedagogy. In Applied Philosophy for Health Professions Education (pp. 103-118). Springer Nature Singapore.
Karwadi, Bin Zakaria, A. R., Setiyawan, A., & Ferdi Hasan, M. (2025). Integration of Critical Pedagogy in Islamic Education: A Case Study of Pre‑Service Teacher Training. British Journal of Religious Education, 1-22.
Kellner, D. (2022). Critical Theory and Pedagogy. https://doi.org/10.3726/b19638
Koutsouris, G., Bremner, N., & Stentiford, L. (2023). Do We Have to Rethink Inclusive Pedagogies for Secondary Schools? A Critical Systematic Review of the International Literature. British Educational Research Journal, 50(1), 260-286. https://doi.org/10.1002/berj.3926
Kraemer-Holland, A., & Dı́az, M. (2024). Resisting the Neoliberal Academy: Justice-Oriented (Re)Imaginings Through Critical Qualitative Inquiry. International Review of Qualitative Research, 17(2), 156-170. https://doi.org/10.1177/19408447241242422
Mavin, S., James, J., Patterson, N., Stabler, A., & Corlett, S. (2023). Flipping the Normative: Developing and Delivering a Critical Pedagogy for Executive Education in a UK Business School. Management Learning, 55(4), 528-552. https://doi.org/10.1177/13505076231162717
Mutimer, D., & Verbakel, D. (2025). 8. Critical Security Studies: A Schismatic History. 101-120. https://doi.org/10.1093/hepl/9780198895442.003.0008
Norton, B., & Morgan, B. (2023). Poststructuralism. 1-9. https://doi.org/10.1002/9781405198431.wbeal0924.pub3
Ordem, E. (2022). Critical Pedagogy and Language Teachers` Language Proficiency: Towards Critical Language Proficiency. Rumelide Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi(31), 1507-1514. https://doi.org/10.29000/rumelide.1222344
Peck, J. (2025). Explicando (Com) O Neoliberalismo. Revista Geografias, 20(1), 250-290. https://doi.org/10.35699/2237-549x.2024.56050
Sanders, J. (2024). How Does Contemporary YA Literature Represent Rural People and Places? Study and Scrutiny Research on Young Adult Literature, 6(2), 1-35. https://doi.org/10.15763/issn.2376-5275.2024.6.2.1-35
Seki, N., Sireerat, K., Foxton, R., Liao, S.-R., & Morio, I. (2023). Critical thinking education for dental schools in Asia: Perceptions of educators. Journal of Dental Sciences, 18(1), 443-447. https://doi.org/10.1016/j.jds.2022.08.024
Sousa, G. R. d., & Rossi, M. A. (2022). Problematizing Identities and Differences: Notes Post-Modern, “(Pos)critical” and Post-Structuralist the School and the Curriculum. Revista Tempos e Espaços em Educação, 15(34), e16491. https://doi.org/10.20952/revtee.v15i34.16941
Stamenković, I. M. (2023). Poimanje Deteta, Detinjstva, Razvoja I Učenja Iz Postmoderne Perspektive. 91-100. https://doi.org/10.46793/spvo23.091s
Sun, L. (2023). Pedagogies of discomfort and empathy in foreign language education: Fostering EFL learners' critical global thinking through literature and art. Thinking Skills and Creativity, 50, 101411. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2023.101411
Ural, A., & Özdemİr, A. (2025). A Bibliometric Study on the Literature of Critical Pedagogy: Trends, Themes, and Future Directions. Yaşadıkça Eğitim, 39(1), 98-116. https://doi.org/10.33308/26674874.2025391793
Willett, A., & Etowa, J. (2023). A Critical Examination of Epistemological Congruence Between Intersectionality and Feminist Poststructuralism: Toward an Integrated Framework for Health Research. Nursing Inquiry, 30(4). https://doi.org/10.1111/nin.12564
Yahya, M. (2024). Studi Bahasa Arab Dalam Penguatan Studi Islam: Perspektif Mazhab Poststukturalisme. Atta Dib Jurnal Pendidikan Agama Islam, 4(2), 30-41. https://doi.org/10.30863/attadib.v4i2.5495
Downloads
Published
Submitted
Revised
Accepted
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Sirous Shahbazi (Author); Kiumars Khatirpasha; Farshideh Zameni (Author)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
