شناسایی عوامل مؤثر بر مدارس تاب‌آور: ارائه یک چارچوب کیفی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد

نویسندگان

    آیدین دمنیان دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
    حمید شفیع زاده * گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران hshafizadeh@iau-garmsar.ac.ir
    فخرالدین احمدی گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران

کلمات کلیدی:

چارچوب کیفی, تاب آوری, مدارس تاب آور

چکیده

هدف: هدف این پژوهش شناسایی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری مدارس تاب‌آور و تدوین یک چارچوب کیفی جامع و بومی برای تقویت تاب‌آوری در مدارس است.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت داده‌ها کیفی اکتشافی و از نظر روش، مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند با رویکرد پارادایمی اشتراوس و کوربین است. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ نفر از خبرگان آموزش‌وپرورش شامل اساتید دانشگاه و مدیران ارشد آموزشی گردآوری شد. نمونه‌گیری به روش گلوله‌برفی تا رسیدن به اشباع نظری انجام گرفت و تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم‌افزار MAXQDA صورت پذیرفت.

یافته‌ها: یافته‌های تحلیلی منجر به استخراج ۹۷ شاخص، ۲۲ مؤلفه و ۶ بعد اصلی شامل پدیده محوری، عوامل علّی، عوامل زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها شد. نتایج نشان داد که تاب‌آوری مدارس حاصل تعامل پویا میان ویژگی‌های تاب‌آورانه دانش‌آموزان و معلمان، رهبری مدرسه، برنامه درسی، محیط مدرسه و خانواده است و این تعامل در قالب یک مدل پارادایمی قابل تبیین است.

نتیجه‌گیری: چارچوب کیفی استخراج‌شده می‌تواند به‌عنوان مبنایی نظری و کاربردی برای سیاست‌گذاران و مدیران آموزشی در جهت برنامه‌ریزی، مداخله و ارتقای تاب‌آوری مدارس مورد استفاده قرار گیرد و به بهبود کارایی مدرسه، موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان و ارتقای کیفیت آموزش منجر شود.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Afzali, L., Hosseinian, S., & Naghl, Z. (2023). Identifying Contextual Components in Resilient Schools: A Systematic Review. Journal of Applied Psychological Research, 14(1), 15-30. https://japr.ut.ac.ir/article_92146_en.html?lang=fa

Agarwal, J., Parajuli, R., Xanthou, M., & Sextos, A. (2024). Safer and resilient schools in seismic regions: a systems perspective. Civil Engineering and Environmental Systems, 40(3), 129-149. https://doi.org/10.1080/10286608.2023.2289568

Agasisti, T., & Longobardi, S. (2016). Equality of Educational Opportunities, Schools’ Characteristics and Resilient Students: An Empirical Study of EU-15 Countries Using OECD-PISA 2009 Data. Social Indicators Research, 134(3), 917-953. https://doi.org/10.1007/s11205-016-1464-5

Ajuwon, O. A., Animashaun, E. S., & Chiekezie, N. R. (2024). Crisis Intervention, Mediation, Counseling, and Mentoring in Schools: Building Resilient Educational Communities. International Journal of Applied Research in Social Sciences, 6(8), 1593-1611. https://doi.org/10.51594/ijarss.v6i8.1372

Day, C., & Gu, Q. (2014). Resilient teachers, resilient schools. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203771583

Gull, M., Parveen, S., & Sridadi, A. R. (2024). Resilient higher educational institutions in a world of digital transformation. foresight, 26(5), 755-774. https://doi.org/10.1108/FS-12-2022-0186

Hadijah, N. (2025). Building Resilient Educational Leaders. Roje, 5(1), 5-8. https://doi.org/10.59298/roje/2025/5158

Heron, L. C., & Theron, A. M. C. (2014). Education services and resilience processes: Resilient Black South African students' experiences. Children and Youth Services Review, 47(3), 297-306. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2014.10.003

Khodayari, Z., Kavyani, E., Lai, S., & Eslam Panah, M. (2022). Identifying and Prioritizing Components of Resilient Schools with Emphasis on Students' Academic Performance. Studies in Adolescent and Youth Psychology, 3(6), 363-375. https://doi.org/10.61838/kman.jayps.3.3.27

Men, E., & Hargrove, D. T. (2013). Deficient or resilient: A critical review of Black male academic success and persistence in higher education. The Journal of Negro Education, 82(3), 300-311. https://www.jstor.org/stable/10.7709/jnegroeducation.82.3.0300

Overstreet, S., & Mathews, T. (2011). Challenges Associated With Exposure to Chronic Trauma:Using a Public Health Framework to Foster Resilient Outcomes Among Youth. Psychology in the Schools, 48(7), 738-754. https://doi.org/10.1002/pits.20584

Pinskaya, M., Kosaretsky, S., Zvyagintsev, R., & Derbishire, N. (2019). Building resilient schools in Russia: effective policy strategies. School Leadership & Management, 39(2), 127-144. https://doi.org/10.1080/13632434.2018.1470501

Sanaei, F., Jazayeri, R. a.-S., & Fatehizadeh, M. (2023). Developing an Educational Model for Student Resilience Based on the Lived Experiences of Resilient Students: A Qualitative Study. Clinical Psychology Studies, 13(52), 77-116. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1471595318303998

Teig, N., Veletic, J., Price, H., Moore, R., & Ye, W. (2024). Navigating resilient schools: examining principals' characteristics and leadership practices in eleven countries. https://doi.org/10.54676/JZEG2765

Zvyagintsev, R. (2021). Personality Traits of Students in Resilient and Struggling Schools: Different Children or Different Schools. Voprosy Obrazovaniya/ Educational Studies Moscow(3), 33-61. https://doi.org/10.17323/1814-9545-2021-3-33-61

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۷/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۰۷/۰۲

بازنگری

۱۴۰۴/۱۱/۰۴

پذیرش

۱۴۰۴/۱۱/۱۲

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

دمنیان آ. .، شفیع زاده ح.، و احمدی ف. . (1405). شناسایی عوامل مؤثر بر مدارس تاب‌آور: ارائه یک چارچوب کیفی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 1-15. https://www.jedusocio.com/index.php/se/article/view/688

مقالات مشابه

51-60 از 402

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.